Vazektomi soru ve cevaplarla

Vazektomiden sonra kısır olduğumdan %100 emin olabilir miyim?

Vazektomi, kuşkusuz gebeliği önlemenin en etkili yöntemlerinden biri ve erkeğin kontrolünde kalan en güvenilir doğum kontrol yöntemidir. Ayrıca en güvenli ve komplikasyon yükü en düşük cerrahi işlemlerden biri sayılır.

“Kanada yöntemi” denen yöntemde hata oranı %0,5’tir. Bu, istatistiksel olarak vazektomi olan 1000 erkekten 5’inin doğurgan kalabileceği ve işlemin tekrarlanmasının gerekebileceği anlamına gelir.

Neştersiz vazektominin diğer yöntemlerinde ise bilimsel yayınlar, işlemlerin %5 ila %13’ünün “erken rekanalizasyon” denen durum nedeniyle tekrarlanması gerektiğini gösteriyor; yani 100 erkekten 5 ila 13’ünün yeniden işlem olması gerekiyor.

Vazektomi işleminden sonra doğurganlığın geri gelmesinin veya sürmesinin en sık nedeni, “yol arayan” spermlerin alternatif yollar bulması, vas deferensin yanlış tanımlanması ya da bir tarafta çift vas deferens bulunmasıdır.

İlk sperm testi sperm bulunmadığını gösterirse, gelecekte doğurganlığın geri gelme riski son derece düşüktür – yaklaşık 2000 vakada 1.

Vazektomi işleminin kendisi ağrılı mı?

Her insan farklıdır ve ağrı uyaranlarına farklı tepki verir. Bazı hastalarda neşter korkusunun kendisi bile vazektomi işlemine direnç yaratabilir. Bu yüzden pratiğimizde, tüm prosedürün mümkün olan en hoş atmosferde geçmesi için neşter kullanımı gibi stres yaratan öğeleri ortadan kaldırmaya çalışıyoruz.

Elbette tamamen ağrısız bir vazektomi garanti edemeyiz, ama vakaların çoğunda durum tam olarak böyledir. Hasta yalnızca hekimin mahrem bölgedeki manipülasyonlarını hisseder. Bazen ameliyat edilen bölgede hafif bir hassasiyet ortaya çıkabilir.

Vazektomi cinsel yaşamımı nasıl etkileyecek?

Umarız olumlu yönde 🙂. Vazektomi libidoyu, ereksiyonu ya da ejakülatı etkilemez. Yalnızca spermleri bloke ederek meniye geçmelerini önler. Erkek cinsiyet hormonlarının düzeyi de değişmez.

Ancak erkek ya da partneri işleme karşı olumsuz duygusal bir tutum taşıyorsa, bu taraflardan birinin cinsel yaşamdan aldığı doyumu etkileyebilir. Bu yüzden vazektomi kararını birlikte düşünmekte yarar var.

Yine de çoğu durumda bir rahatlama duygusu ortaya çıkar – daha fazla özgürlüğün tadı çıkarılabilir ve her iki partner de cinsel birliktelikten daha çok keyif alır.

Vazektomi işleminden sonra normal boşalmam (ejakülasyonum) olacak mı?

Evet, elbette. Vazektomiden sonra ejakülatın hacmi yalnızca %2 ila %5 azalır; bu da çıplak gözle fark edilmez.

Meninin görünümü, kokusu, kıvamı ve akışkanlığı değişmeden kalır. Mikroskobik inceleme olmadan ejakülatta sperm bulunup bulunmadığı anlaşılamaz.

Vazektomiden sonra spermlere ne oluyor?

Vücut, vazektomi işleminden önceki gibi sperm üretmeye devam eder. Vas deferensin testis tarafındaki ucunun açık bırakılması sayesinde spermler, testislerden spermatik kordon kılıfının dışına, skrotum torbasına çıkar.

Skrotumda doğal olarak az miktarda sıvı salgılanır ve aynı miktarda emilir. Bu, testislerin serbestçe hareket edebilmesini sağlar.

Emilim sistemi spermlerin uzaklaştırılmasıyla sorunsuz başa çıkar – bunlar, vücudun diğer bölgelerindeki eski, yıpranmış veya anormal hücreler gibi bağışıklık sistemi hücreleri tarafından temizlenir.

Vazektomi neden hemen etkili olmuyor (hâlâ korunmam gerekiyor mu)?

Gerçekten de nihai sonuç için biraz beklemek gerekir. Bunun nedeni, testislerde üretilen spermlerin mesane çevresindeki birkaç “depoya” – başta prostat, vas deferens ampullaları ve seminal veziküllere – göç etmesi ve boşalma anına kadar ejakülatın diğer bileşenleriyle birlikte orada saklanmasıdır.

Vücudun birikmiş sperm stoklarından kurtulması için çok sayıda ejakülasyon gerekir – bazı hastalar bunları ancak 40-50 boşalmadan sonra tamamen temizleyebilir. Bazılarında spermler 6 aya kadar bulunabilir.

Vazektomiden sonra komplikasyon riski nedir?

Tüm cerrahi işlemlerde olduğu gibi vazektomide de komplikasyon riskini hesaba katmak gerekir. Elbette bu risk düşüktür – olası komplikasyonların yaklaşık %99’u dinlenme veya reçetesiz antiinflamatuar ilaçlarla kontrol altına alınabilir.

Az sayıda vakada hekim konsültasyonu, uç durumlarda ise ek bir işlem gerekebilir.

ZdrOva’da hangi vazektomi yöntemi uygulanıyor?

Vazektomi yöntemlerinin birçok varyantı vardır. Dünyada zaten on milyonlarca böyle işlem yapıldığından, etkinlik ve komplikasyon riski ayrıntılı olarak incelenmiştir.

Günümüzde en etkili ve en güvenli yöntem olarak electrocautery, open ended, fascial interposition – No Scalpel Vasectomy denen yöntem kabul edilir.

Bu yöntem; vas deferensin kesilmesine, açık (kapatılmamış) testis ucunun spermatik kordon kılıfının dışına çıkarılmasına, prostat tarafındaki (penise giden) ucun geçirgenliğinin kapatılıp bu kılıfın içinde bırakılmasına dayanır.

Kılıftaki delik iplikle veya titanyum klipslerle kapatılır. Sonuçta vas deferensin hiçbir ucu bağlanmaz ya da sıkıştırılmaz. Penise giden uç yaklaşık 10-15 mm boyunca ısıyla büzüştürülür; testis tarafındaki uç ise hastanın yaşamı boyunca üretilen spermleri serbestçe dışarı bırakır.

Ankette neden özel yaşama ilişkin sorular var?

Çevrimiçi anket ve içindeki sorular, tıbbi anamnezin modern bir biçimidir – telesağlık denen uygulamanın bir örneğidir.

Bazı hastalara sorular can sıkıcı, gereksiz, meraklı ya da anlaşılmaz gelir. Yine de her birinin somut bir gerekçesi vardır – yanıtlar, vazektomi işlemi için endikasyonların belirlenmesine ve kontrendikasyonların dışlanmasına yardımcı olur.

Her tıbbi eylem küçük ya da büyük bir komplikasyon riski taşır. Bu yüzden her prosedür, özellikle cerrahi olanı – ister tedavi edici ister koruyucu nitelikte olsun – gerekçelendirilmelidir.

Binlerce yıldır tıpta genel kabul gören ilke, tedavinin yararlarının riskinden ağır basması gerektiğidir (primum non nocere – “önce zarar verme”).

Bu şu anlama gelir: hekim, herhangi bir işleme başlamadan önce yalnızca işlem endikasyonlarını değerlendirmekle değil, kontrendikasyonları dışlamakla da yasal olarak yükümlüdür.

Ankette verilen yanıtlar sonraki adımları yönlendirir – bunlara işlemden önce telefonla yapılan konsültasyon görüşmesi de dahildir.

Ancak anketin içeriğine ve bu görüşmeye dayanarak hekim, sonuçları ciddi olan vazektomi işlemi için endikasyon olup olmadığını ve kontrendikasyon bulunup bulunmadığını değerlendirebilir.

Vazektomi için kaç delik ve nerede açmak gerekir?

Skrotum torbasında çoğunlukla, deri neşter kullanılmadan aralanarak yalnızca tek bir küçük delik açılır (mümkün mü? EVET).

“Kanada” yöntemiyle, diğer adıyla “anahtar deliği” yöntemiyle vazektominin avantajı nedir?

Bu, Kanada’nın Quebec kentinde tanımlanmış bir vazektomi yöntemidir (yandaki şekilde sol üst köşe).

 

Vazektomi işleminden sonra ağrı hissedecek miyim?

Vazektomi olan hastaların %70’i hiçbir şey ya da yalnızca hafif bir rahatsızlık hisseder. Hastaların %30’u bir testiste, iki testiste, bazen kasıkta veya pubis kemiği üzerinde bir miktar rahatsızlık hisseder. Böyle bir rahatsızlık 7 ila 28 gün sürebilir. Bu gruptaki hastaların büyük çoğunluğu hiçbir ağrı kesici kullanmaya gerek duymaz. Sıklıkla “ilaç alacak kadar ağrı değil” diyorlar.

İşlem günü hastaların yaklaşık %10’u ibuprofen kullanıyor. Ertesi gün – yalnızca %2-3’ü. Hastaların %1’inden azı birkaç gün boyunca ağrı kesici alıyor. Bir hastanın hangi gruba düşeceği önceden kestirilemez. Ancak vazektomi işleminden sonra rahatsızlık ya da ağrı, fiziksel olarak aktif kişilerde (ağır iş, spor) daha sık görülüyor; hissedilmesi ise büyük ölçüde kişinin rahatsızlığa toleransına ve ağrı eşiğine bağlı.

Özetle: hastaların %90’ından fazlası, yaklaşık 7-14 gün sonra geçirdiği vazektomi işlemine bağlı hiçbir şikayet hissetmiyor.

Vazektomiden sonra araba kullanabilir miyim?

Çoğunlukla evet. Vazektomi işleminden sonra, dönüş yolculuğundan önce yaklaşık 30 dakika beklemek gerekir. Bu süreyi örneğin yemek yiyerek geçirebilirsiniz. Bayılmaya eğilimli kişiler – örneğin kan alınırken veya kan görünce – dönüş ulaşımını güvenceye almalı (örneğin sürücüyle gelmeli, taksiyle dönmeli) ya da yaklaşık bir saat beklemelidir.

Her şey tek bir ziyarette “halledilebilir” mi?

Evet.

Vazektomiye eşimle gelebilir miyim?

Genellikle evet! Yakın birinin varlığı olumludur ve eşlik eden kişi memnuniyetle karşılanır.

Ancak sağlık kısıtlamalarının (sosyal mesafe denen uygulamanın) yürürlükte olduğu dönemde – maalesef eşlik eden kişi bekleme odasında bile bulunamaz. Yalnızca tuvaleti kullanabilir.

Vazektomi işleminin fiyatı nedir ve kartla ödenebilir mi?

2 000 zł

İşlem ücreti hem nakit hem de banka kartıyla ödenebilir.

Vazektomi işlemi ne kadar sürüyor?

Her şey tek bir ziyarette gerçekleşir; bu ziyaret yaklaşık 40-90 dakika sürer.

İşlemin kendisi genellikle 10-20 dakika sürer.

Zamanın çoğu formalitelere gider – bu yüzden randevu saatinizden yaklaşık 10 dakika önce gelmenizi rica ediyoruz.

Vazektomiye nasıl hazırlanmalıyım?

• Genital bölge iyice tıraş edilmelidir (en iyisi tamamı, penisin üstü de dahil). Daha önce hiç yapılmadıysa – en iyisi planlanan tarihten 4-5 gün önce yapmaktır.

• Dar bir slip giyilmelidir (bu zorunlu bir koşul değildir; çünkü hastaya bizden güreşçilerin kullandığı koruyucu, yani suspansuar verilecektir).

• İşlemden önce 3 saat aç kalmak gerekir (etsiz, balıksız, sebzesiz ve meyvesiz hafif bir yemekten sonra) ya da daha ağır bir yemek yendiyse 6 saat.

• Yanınızda fotoğraflı fiziksel (plastik veya kağıt) bir kimlik belgesi (kimlik kartı, ehliyet, pasaport) bulunmalıdır – tıbbi kayıt oluşturmak için gereklidir.

• Anketin (tıbbi anamnezin) doldurulmasının ardından yapılan telefon konsültasyonu tamamlanmış olmalıdır. Telefon konsültasyonu olmadan işlem yapılamaz. Anket doldurulmadan telefon konsültasyonu yapılamaz.

İşlemden sonra hemen yatmam gerekiyor mu?

Hayır, ancak aktivite kısıtlanmalıdır. Araba kullanılabilir (işlemden sonraki mola göz önünde bulundurularak), ama çok uzun yürümekten kaçınmak daha iyidir. Dönüş yolu uzunsa yanınıza kumanya (sandviç, termos) almak ve yemeği arabada yemek iyi olur. Trenle yolculuk planlanıyorsa, oturacak yer garantisi için yer ayırtmakta yarar var.

İşlemden sonra normal şekilde çalışabilir miyim?

İşlemden hemen sonra aktivite kısıtlanmalıdır. Ertesi gün – iş hafifse – perineyi olası travmalardan korumak koşuluyla çalışılabilir.

Vazektomiden sonra spor antrenmanlarına veya çok ağır fiziksel işe ne zaman başlayabilirim?

Ağır fiziksel işi (kazma, balta, kürek, her türlü ağır yük kaldırma ve savurma) en az 7 gün ertelemek en iyisidir. Dinamik antrenmanlara (futbol, tenis, dövüş sporları vb.) rahatsızlık riski nedeniyle en iyisi 2-3 hafta sonra başlamaktır. Kas gruplarının ve ağırlığın seçilebildiği statik egzersizlere (örneğin fitness salonu) işlemden sonraki 8. günden itibaren başlanabilir (ama gerçekten dikkatli, “karın basısı” olmadan, yani inlemeden).

Bu önerilere uyulmadığında çoğunlukla rahatsızlık veya ağrı ortaya çıkar (genellikle kendiliğinden geçer). Nadiren hematom oluşabilir. Ağrının ortaya çıkması hastada sıklıkla bir şeylerin ters gittiği kaygısını uyandırır. Örnek olarak: Filipinler’deki vazektomi yardım misyonları sırasında hastalarımız (çoğu zaman çok yoksul) genellikle ertesi gün fiziksel işe dönüyor. Kendilerine 30 kg’ı aşan yük taşımamaları öneriliyor. Onlarda komplikasyon (örneğin hematom) oranı yaklaşık %0,5.

Vazektomiden sonra cinsel ilişkiye ne zaman başlayabilirim?

Yoğun cinsel yaşama başlamadan önce işlemden sonra 7-10 gün beklemekte yarar var. Nazik yakınlaşmalar (örneğin “kaşık” pozisyonunda) işlemden sonraki 2-3. günde mümkündür.

Vazektomiden sonra diğer doğum kontrol yöntemlerini kullanmayı ne zaman bırakabilirim?

Ek doğum kontrol yöntemleri, sperm testi yapılıp menide artık sperm bulunmadığı doğrulanana kadar kullanılmalıdır.

1 cm³’te 100 000 sperm gerçekten başarılı bir vazektomi mi?

İlk bakışta 100 bin sperm sayısı kaygı verici gelebilir. Ancak normal koşullarda 1 cm³ ejakülatta ortalama 50-100 milyon sperm bulunur. Bazı rekortmenlerde 500 milyona kadar çıkar. 1 cm³’te 15 milyondan az spermi olan bir erkek genellikle partnerini döllemekte ciddi sorunlar yaşar.

Amerikan Üroloji Derneğinin kılavuzuna göre etkili bir vazektomi, 1 cm³’te 100 000’den az hareketsiz sperm anlamına gelir – yani norm kabul edilen en düşük değerin 150 katı azı.

Vazektomiden sonraki bu artık sperm miktarları genellikle, vas deferenslerin kesildiği yerin üstündeki “depolarda” – yani prostat ve seminal veziküller gibi yardımcı bezlerde – birikmiş olmalarından kaynaklanır.

Sperm granülomu nedir?

Sperm granülomu (sperm granuloma), vas deferens veya epididim çevresinde ortaya çıkan, damarlanmış bir nodüldür. Küresel veya düzensiz biçimlidir ve birkaç ila on birkaç milimetre büyüklüğündedir. Bağışıklık sistemi hücrelerinden (makrofajlar, bağ dokusu hücreleri) oluşur ve çoğu zaman zengin bir damarlanma içerir. Vas deferensin dışına – genellikle spermatik kordon içine – çıkmış spermlerin çevresinde oluşur.

Bu, kan-testis bariyerini aşmış spermlere karşı vücudun otoimmün tepkisidir. Bu bariyer, spermleri onları genetik olarak yabancı ve potansiyel olarak tehlikeli gören bağışıklık sisteminden korur. Çünkü her spermin, konağın genetik kodundan farklı benzersiz bir gen seti vardır.

Sperm granülomu çoğunlukla hiçbir belirti vermez. Ancak bazen ağrıya yol açabilir ve kronik testis şikayetlerine neden olabilir.

Sperm granülomu ve kronik ağrı oluşumunun en sık nedeni vazektomi midir?

Hayır. Sperm granülomu oluşumunun en sık nedeni skrotum travmasıdır (yıllar sonra bile) ya da epididim iltihabıdır – örneğin genital organ enfeksiyonlarının (genellikle zararsız çevresel mikroorganizmaların veya cinsel yolla bulaşan hastalıkların yol açtığı) bir komplikasyonu olarak. Vazektomi işleminin kendisi (özellikle eski sürümlerinde – vas deferensin açık ucu spermatik kordonun dışına çıkarılmadan) kronik testis ağrısı nedenleri arasında ancak üçüncü sırada yer alır.

Vazektomiden sonra kronik testis ağrısı ne zaman ortaya çıkabilir?

Böyle bir ağrı başlıca, işlemin vas deferensin kesilmiş testis ucunun tamamen kapatılmasına dayanan bir yöntemle yapıldığı durumlarda ortaya çıkar. Böyle bir durumda üretilmeye devam eden spermlerin çıkışı olmaz; bu da epididimlerde ve vas deferensin kapalı bölümlerinde basıncın artmasına yol açar.

Çözüm, testis ucunun açık bırakılmasını ve spermatik kordon kılıfının dışına çıkarılmasını öngören yöntemdir – Kanada varyantı denen yöntem.

Sperm granülomunun tanısı da zor olabilir. Ultrasonografik incelemede bazen testis tümörünü andırır; bu da organın gereksiz yere alınmasına yol açabilir.

Erkek genital organlarındaki ağrının en sık nedeni vazektomi değilse – nedir?

Bunu, hiç vazektomi geçirmemiş erkeklerdeki ağrı nedenleri üzerine yazısında Dr. Wojciech Ejchman açıklıyor. Vazektomi başka hastalıklardan korumaz – tıpkı gözlük takmanın gıda zehirlenmesini önlememesi gibi.

Bazı Polonyalı hekimler açık uç yöntemi hakkında çok eleştirel konuşuyor. Neden?

Bunu bilmiyorum. Eleştiri yöntemin kendisine yönelikse, eleştirinin doğru muhatabı Amerikan Üroloji Derneğidir.

AUA (American Urological Association) 2012 yılından bu yana vazektomi yapan tüm hekimlere şu yöntemi öneriyor:

open ended, fascial interposition, thermal cautery.

Türkçesi: bu, testis tarafındaki ucun açık bırakıldığı (kılıfın dışına çıkarılmış), prostat tarafındaki ucun ise ısıyla kapatıldığı bir tekniktir.

Bu yöntem, birkaç ek aşama içerdiğinden teknik olarak biraz daha zordur.

Dr. Kulik bu yöntemin yazarı değildir – işlemleri yalnızca önerilen şemaya tam olarak uygun biçimde yapıyor.